2. Huyện Trìa xử án
Soạn bài Huyện Trìa xử án SGK Ngữ Văn 10 tập 1 Chân trời sáng tạo - siêu ngắn
<div id="box-content">
<div id="before_sub_question_nav"></div>
<div id="sub-question-1" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong> Nội dung chính</strong></span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Đoạn trích kể lại một cảnh làm việc nơi huyện đường, xoay quanh cuộc kiện tụng liên quan đến vụ kiện giữa Thị Hến và vợ chồng Trùm Sò</strong></span></p>
</div>
<div id="sub-question-2" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong> Trước khi đọc</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Bạn biết gì về các con vật nghêu, sò, ốc, hến, hà, hàu, trìa,...? Bạn nghĩ thế nào khi tên các con vật này được dùng để đặt tên cho các nhân vật trong tác phẩm văn học?</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Đưa ra quan điểm của bản thân.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">- Nghêu, sò, ốc, hến, hà, hàu, trìa, ... là tên những con vật sống ở vùng ven biển.</span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">- Khi tên các con vật được dùng để đặt tên cho các nhân vật trong tác phẩm văn học sẽ mang đến những điều mới lạ, hấp dẫn cho người đọc và đậm chất văn học dân gian.</span></p>
<div><span style="color: #000000;"><strong>Trong khi đọc Câu 1</strong></span></div>
</div>
<div id="sub-question-3" class="box-question top20">
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Chú ý nội dung tự giới thiệu trong lời xưng danh của nhân vật quan huyện ở đoạn này.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">- Đọc kĩ phần tự giới thiệu trong lời xưng danh của nhân vật quan huyện.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Nhân vật quan huyện trong lời tự xưng danh luôn tỏ ý tự mãn về bản thân, tự đắc ở ngoài nhưng lại chán cảnh nhà mình.</span></p>
</div>
<div id="sub-question-4" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Trong khi đọc Câu 2</strong></span></p>
<p><span id="docs-internal-guid-5ca93582-7fff-0e05-4f3d-068bf6617172" style="color: #000000;">Chú ý mục đích xử kiện của Huyện Trìa qua lời xưng danh của nhân vật này.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">- Đọc kĩ phần 2.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Mục đích xử kiện của Huyện Trìa qua lời danh xưng của nhân vật này: xử kiện chỉ vì muốn được nhiều tiền của, những ai đút lót càng nhiều càng được quan xử thắng. </span></p>
</div>
<div id="sub-question-5" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Trong khi đọc Câu 3</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Những điều Trùm Sò (kẻ mất trộm) khai báo ở đây, liệu có được Huyền Trìa và Đề Hầu chú ý đến khi xét xử không?</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Đọc kĩ đoạn tuồng trong phần Dự đoán.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p><span id="docs-internal-guid-6ba38da1-7fff-ed47-4b2b-dcc3f00201cf" style="color: #000000;">Theo em, những điều Trùm Sò (kẻ mất trộm) khai báo ở đây, có thể sẽ không được Huyền Trìa và Đề Hầu chú ý đến khi xét xử vì thái độ của hai người họ khá thờ ơ</span></p>
</div>
<div id="sub-question-6" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Trong khi đọc Câu 4</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Đoạn này Đề Hầu đang nói về ai, với ai?</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Đọc kĩ đoạn thuộc phần 4 (Theo dõi)</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p><span id="docs-internal-guid-cf56f884-7fff-6dc8-47cb-bd007e8ac82b" style="color: #000000;">Đoạn này Đề Hầu đang nói về Huyện Trìa và là lời độc thoại của Đề Hầu.</span></p>
</div>
<div id="sub-question-7" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Trong khi đọc Câu 5</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Lời phán quyết này của Huyện Trìa có dựa trên sự thật và có mang lại kết cục công bằng cho các bên: Vợ chồng Trùm Sò và Thị Hến?</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Đọc kĩ đoạn thuộc phần 5 (Suy luận)</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p dir="ltr"><span style="color: #000000;">Lời phán quyết này của Huyện Trìa chưa thực sự dựa trên sự thật mà hầu hết xét xử theo cảm tính. Dường như, cách xử của Huyện Trìa nghiêng hoàn toàn về Thị Hến, tìm cách để bảo vệ Thị Hến và mọi lỗi lầm đều hướng về vợ chồng Trùm Sò.</span></p>
<div style="text-align: center; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px;"><span style="color: #000000;"><!-- lgh-detail-inject-middle-content --></span></div>
</div>
<div id="sub-question-8" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Sau khi đọc Câu 1</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Xác định đặc điểm ngôn ngữ kịch trong văn bản <em>Huyện Trìa xử án</em> bằng việc thực hiện các yêu cầu dưới đây:</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">a. Nêu ví dụ về lời đối thoại, độc thoại, bàng thoại của nhân vật và lời chỉ dẫn sân khấu.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">b. Cho biết nhân vật nào có số lượt lời nhiều nhất và giải thích lí do.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">c. Chỉ ra một số dấu hiệu cho thấy các lời thoại của nhân vật trong văn bản trên mang đặc điểm của thơ hoặc văn vần.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">d. Cho biết vì sao trong lời thoại của nhân vật, một số từ ngữ lại được tách riêng ra và đặt trong ngoặc đơn. Ví dụ:</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">ĐỀ HẦU: (-Dạ! thưa bọn quan này)</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">...</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">HUYỆN TRÌA:</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">...</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">(Em) Phải năng lên hầu gần quan</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">(Thời) Ai dám nói vu oan gieo họa</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">...</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p><span style="color: #000000;">- Đọc kĩ toàn bộ văn bản.</span></p>
<p><span style="color: #000000;">- Chú ý những đặc điểm ngôn ngữ được nêu ra ở đề bài.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">a.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">* Đối thoại:</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- ĐỀ HẦU: <em>Trộm của Trùm Sò đêm trước/ Vu cho Thị Hến đêm qua/ Bắt tới chốn huyện nha,/ Xin ngài ra xử đoán.</em></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- HUYỆN TRÌA: <em>Lão Đề lấy tờ khai,/ Đặng ta toan làm án/ Cứ mực thẳng, cung cho ngay, bày cho thiệt/ Kẻo hai đàng của nói có, vọ nói không</em></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- THỊ HẾN: <em>Trông ơn quan lớn/ Đoái xét phận hèn/ Phụ mẫu dân quyền quý ấy bề trên/ Ti tiện nữ đơn cô là phận dưới.</em></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">* Độc thoại:</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- ĐỀ HẦU: <em>Mụ đà nên tệ/ Ông Huyện cũng xằng,/ Phen này ông bày mặt thú lang/ Huếch với mục ắt râu trụi lủi.</em></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">* Bàng thoại:</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">HUYỆN TRÌA: <em>Tri huyện Trìa là mỗ/ Nội hạt tiếng khen khen ta/ Cầm đường ngày tháng vào ra/ Hoa nguyệt hôm mai thong thả.</em></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">* Lời chỉ dẫn sân khấu: Hạ.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">b. Nhân vật Huyện Trìa có số lượt lời nhiều nhất trong văn bản vì đây là một phiên xử án và thẩm quyền thuộc về Huyện Trìa.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">c. Dấu hiệu cho thấy trong lời thoại của nhân vật trong văn bản mang đặc điểm của thơ hoặc văn vần:</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Đoạn<em>: </em>Nộ hát tiếng khen khen ta</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;"> Cầm đường ngày tháng vào ra</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;"> Hoa nguyệt hôm mai thong thả...</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">=> Đây là đoạn thuộc lời thoại của nhân vật Huyện Trìa và được gieo vần “a”. Đây là một trong những đặc điểm của thể loại thơ.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">d. Trong lời thoại của nhân vật, một số từ ngữ được tách riêng ra và đặt trong ngoặc đơn vì đó như đoạn đệm chuyển lời trong tuồng, nâng cảm xúc của nhân vật lên cao và phù hợp với đặc điểm của tuồng.</span></p>
</div>
<div id="sub-question-9" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Sau khi đọc Câu 2</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Chỉ ra mâu thuẫn giữa các nhân vật trước và trong phiên tòa. Phân tích nguyên nhân làm nảy sinh, chuyển hóa mâu thuẫn đó.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p><span style="color: #000000;">- Đọc kĩ văn bản.</span></p>
<p><span style="color: #000000;">- Chú ý những đoạn nói về mâu thuẫn giữa các nhân vật trước và trong phiên tòa.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Trước phiên tòa: Mâu thuẫn giữa Huyện Trìa và Đề Hầu</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">+ Dẫn chứng: <em>Đã biết mặt lão Đề hay nói bậy/ Mồm xà cáng vinh râu ngoe ngoét.</em></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">=> Huyện Trìa đã biết được tính cách của Đề hầu từ trước: một người hay nói bật, điêu toa, không có thiện cảm.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Trong phiên tòa: Huyện Trìa và Thị Hến.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">+ Trước đây, hai người này chỉ ở mối quan hệ bề trên kẻ dưới.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">+ Khi phiên tòa diễn ra: <em>Thấy cô đơn chút chạnh lòng thương/ Phải nâng lên hầu gần quan/Ai dám nói vu oán giá họa.</em></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">=> Huyện Trìa dường như đã mềm lòng trước Thị Hến và có ý thiên vị, phân xử thắng cho nàng.</span></p>
</div>
<div id="sub-question-10" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Sau khi đọc Câu 3</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Từ lời xưng danh (bàng thoại) của Huyện Trìa và lời ông ta đối thoại với các nhân vật trong phiên tòa, nhận xét về tính cách của nhân vật này.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p><span style="color: #000000;"> Chú ý lời thoại của nhân vật Huyện Trìa khi tự xưng danh và khi xử án.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;"> Từ lời xưng danh (bàng thoại) của Huyện Trìa và lời đối thoại với các nhân vật trong phiên tòa, có thể thấy ông ta là người tự cao, luôn cho mình tài giỏi (<em>Tri huyện Trìa là mỗ/ Nội hạt tiếng khen khen ta:/ Cầm đường ngày tháng vào ra/ Hoa nguyệt hôm mai thong thả); </em>ham bổng lộc, hư vinh (<em>Chỗ nào nhắm tốt tiền tốt bạc/ Đỗ hành khiến nhiều mâm cũng đặng)</em>; xét xử không công bằng nhưng lại là một người sợ vợ (<em>Giận mụ huyện hay ghen/ Hễ đi mô cả tiếng run en).</em></span></p>
</div>
<div id="sub-question-11" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Sau khi đọc Câu 4</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Bạn có nhận xét thế nào về tình cảm, cảm xúc của tác giả thể hiện qua ngôn ngữ kịch trong <em>Huyện Trìa xử án</em>?</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p><span style="color: #000000;">- Đọc kĩ toàn bộ văn bản.</span></p>
<p><span style="color: #000000;">- Chú ý cách tác giả xây dựng từng nhân vật.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;"> Sau khi đọc văn bản, có thể thấy tác giả hầu hết tỏ thái độ mỉa mai, châm biếm trước những thói hư tật xấu, cách cư xử giữa các nhân vật.</span></p>
</div>
<div id="sub-question-12" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Sau khi đọc Câu 5</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Xác định đề tài và nêu cảm hứng chủ đạo của văn bản <em>Huyện Trìa xử án</em>. Theo bạn, tích truyện của vở tuồng <em>Nghêu, Sò, Ốc, Hến</em> lấy từ đâu? Nêu một vài căn cứ giúp bạn nhận biết văn bản <em>Huyện Trìa xử án</em> (trong vở tuồng <em>Nghêu, Sò, Ốc, Hến</em>) được sáng tác, lưu truyền theo phương thức truyền miệng?</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Đọc kĩ toàn bộ văn bản.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Chú ý những dấu hiệu cho thấy văn bản <em>Huyện Trìa xử án</em> được sáng tác, lưu truyền theo phương thức truyền miệng.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Đề tài: những câu chuyện trong đời sống thường nhật của nhân dân, phê phán những thói hư tật cấu trong xã hội phong kiến thời xưa, đặc biệt là sự bất công trong vấn đề xử án của quan lại.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Cảm hứng chủ đạo: Cuộc sống thường nhật của con người trong xã hội xưa.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Theo em, tích truyện của vở tuồng <em>Nghêu, Sò, Ốc, Hến</em> được lấy từ những câu chuyện dân gian mà nhân dân truyền đạt lại.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Văn bản <em>Huyện Trìa xử án </em>(trong vở tuồng <em>Nghêu, Sò, Ốc, Hến</em>) được sáng tác, lưu truyền theo phương thức truyền miệng bởi:</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">+ Văn bản này được trích trong một vở tuồng (tuồng là thể loại thuộc văn học dân gian) nên có tính chất truyền miệng.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">+ Văn bản trên không có tên tác giả cụ thể.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">+ Văn bản xuất hiện nhiều dị bản ở mỗi vở diễn khác nhau.</span></p>
</div>
<div id="sub-question-13" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Sau khi đọc Câu 6</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Từ lời phán cuối cùng của Huyện Trìa, lời than của Trùm Sò, lời tri ân của Thị Hến, bạn có nhận xét gì về kết quả của phiên tòa?</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p><span style="color: #000000;"> Đọc kĩ đoạn cuối, phần đưa ra kết quả trong phiên toà.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;"> Từ lời phán cuối cùng của Huyện Trìa, lời than của Trùm Sò, lời tri ân của Thị Hến, có thể thấy rằng kết quả mà Huyện Trìa đưa ra không công bằng với tất cả mà có phần thiên vị cho Thị Hến. Bởi nếu như có sự công bằng thì vợ chồng Trùm Sò không phải than thở khi nghe quyết định của phiên tòa.</span></p>
</div>
<div id="sub-question-14" class="box-question top20">
<p><span style="color: #000000;"><strong>Sau khi đọc Câu 7</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Từ việc đọc hiểu văn bản trên, cho biết: khi đọc, phân tích một kịch bản tuồng nói riêng, văn bản kịch nói chung, ta cần lưu ý những điều gì?</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Phương pháp giải:</strong></span></p>
<p><span style="color: #000000;">- Đọc lại văn bản.</span></p>
<p><span style="color: #000000;">- Tự rút ta bài học cho bản thân.</span></p>
<p><span style="color: #000000;"><strong>Lời giải chi tiết:</strong></span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;"> Từ việc đọc hiểu văn bản trên, một số lưu ý em rút ra được trong việc đọc, phân tích một kịch bản tuồng nói riêng và văn bản kịch nói chung:</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Cần đọc kĩ từ 2-3 lần.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Chú ý những từ ngữ, hình ảnh đặc biệt trong câu thoại của từng nhân vật.</span></p>
<p style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">- Xác định được đề tài, cảm hứng chủ đạo của văn bản.</span></p>
<ul>
<li style="text-align: justify;"><span style="color: #000000;">Hiểu được ý nghĩa, quan điểm mà tác giả muốn gửi gắm.</span></li>
</ul>
<p><span style="color: #000000;">CoLearn.vn</span></p>
</div>
<div id="end_sub_question_nav"></div>
</div>
Xem lời giải bài tập khác cùng bài