Soạn bài Soạn bài Thương vợ (chi tiết) Ngữ văn Lớp 11 siêu ngắn

Soạn bài Thương vợ (chi tiết)

<div id="box-content"> <div style="margin-bottom: 10px; clear: both;"> </div> <div id="sub-question-1" class="box-question top20"> <div style="margin-bottom: 10px; clear: both;"> <p><strong style="text-align: justify;">Câu 1 (trang 30 SGK Ngữ văn 11 tập 1)</strong></p> </div> <p style="text-align: justify;">Cảm nhận của anh (chị) về hình ảnh bà Tú qua bốn câu thơ đầu? (Chú ý những từ ngữ có giá trị tạo hình, hình ảnh con cò trong ca dao được tác giả vận dụng một cách sáng tạo).</p> <p><strong>Hướng dẫn trả lời:</strong></p> <p style="text-align: justify;">- Hai từ "quanh năm" và "mom sông", một từ chỉ thời gian, một từ chỉ không gian hoạt động của nhân vật, thế mà cũng đủ để nêu bật toàn bộ cái công việc lam lũ của người vợ thảo hiền.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">⟹ Hai câu thực gợi tả cụ thể hơn cuộc sống tảo tần gắn với việc buôn bán ngược xuôi của bà Tú. Thấm thía nỗi vất vả, gian lao của vợ, nhà thơ đã mượn hình ảnh con cò trong ca dao để nói về bà Tú:</p> <p class="Bodytext20" style="text-align: center;">   Lặn lội thân cò khi quãng vắng,</p> <p class="Bodytext20" style="text-align: center;">   Eo sèo mặt nước buổi đò đông.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">- Ba từ "khi quãng vắng" đã nói lên không gian heo hút, vắng lặng chứa đầy những lo âu, nguy hiểm.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">- Câu thơ dùng phép đảo ngữ (đưa từ "lặn lội" lên đầu câu) và dùng từ "thân cò" thay cho từ "con cò" càng làm tăng thêm nỗi vất vả gian truân của bà Tú. Không những thế, từ "thân cò" còn gợi nỗi ngậm ngùi về thân phận. Lời thơ, vì thế, mà cũng sâu sắc hơn, thấm thía hơn.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">- Câu thứ tư làm rõ sự vật lộn với cuộc sống đầy gian nan của bà Tú:</p> <p class="Bodytext20" style="text-align: center;"><em>   </em>Eo sèo mặt nước buổi đò đông.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">      Câu thơ gợi tả cảnh chen chúc, bươn trải trên sông nước của những người làm nghề buôn bán nhỏ. Hơn thế nữa "buổi đò đông" còn hàm chứa không phải ít những lo âu, nguy hiểm "khi quãng vắng". </p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">⟹ Bốn câu thơ đầu thực tả cảnh công việc và thân phận của bà Tú, cũng đồng thời cho ta thấy tấm lòng xót thương da diết của ông Tú.</p> </div> <div id="sub-question-2" class="box-question top20"> <div style="margin-bottom: 10px; clear: both;"> <p> </p> </div> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;"><strong>Câu 2 (trang 30 SGK Ngữ văn 11 tập 1)</strong></p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">Phân tích những câu thơ nói lên đức tính cao đẹp của bà Tú.</p> <p><strong>Hướng dẫn trả lời:</strong></p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">- Vẻ đẹp của bà Tú trước hết được cảm nhận ở sự đảm đang, tháo vát, chu toàn với chồng con. Từ "đủ" trong "nuôi đủ" vừa nói số lượng, vừa nói chất lượng. Oái oăm hơn, câu thơ chia làm hai vế thì vế "một chồng cân xứng với tất cả gánh nặng ớ vế "năm con". Câu thơ là một sự thật, bởi nuôi ông Tú đâu chỉ cơm hai bữa mà còn tiền chè, tiền rượu,... Tú Xương ý thức rõ nỗi lo của vợ và cả sự khiếm khuyết của mình. Câu thơ nén một nỗi xót xa, cay đắng.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;"> - Ở bà Tú, sự đảm đang tháo vát đi liền với đức hi sinh. Như đã phân tích ở trên, cái đức hi sinh vì chồng vì con của bà Tú trước hết thể hiện ở việc bất chấp gian khó, chạy vạy bán buôn để nuôi gia đình. Nếu chỉ có thế thôi thì cũng đủ để nhà thơ cảm thương và trân trọng lắm rồi. Song dường như những lời thơ miêu tả còn chưa đủ, Tú Xương còn bình luận tiếp:</p> <p class="Bodytext20" style="text-align: center;"><em>   </em>Năm nắng mười mưa dám quản công.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">     Thành ngữ "năm nắng mười mưa" vốn đã hàm nghĩa chỉ sự gian lao, vất vả nay được dùng trong trường hợp của bà Tú nó còn thể hiện được nổi bật đức tính chịu thương, chịu khó, hết lòng vì chồng vì con của bà Tú nữa.</p> </div> <div id="sub-question-3" class="box-question top20"> <div style="margin-bottom: 10px; clear: both;"> <p> </p> </div> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;"><strong>Câu 3 (trang 30 SGK Ngữ văn 11 tập 1)</strong></p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">Lời "chửi" trong hai câu thơ cuối là lời của ai, có ý nghĩa gì?</p> <p><strong>Hướng dẫn trả lời:</strong></p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">Câu thơ cuối là lời Tú Xương, Tú Xương tự rủa mát mình, cũng là lời tự phán xét, tự lên án:</p> <p class="Bodytext20" style="text-align: center;">Cha mẹ thói đời ăn ở bạc,</p> <p class="Bodytext20" style="text-align: center;">Có chồng hờ hững cũng như không.</p> <p class="Bodytext20" style="text-align: left;">Tiếng "chửi" thói đời bạc, sự hờ hững của chồng tưởng là của bà vợ, nhưng thực chất là lời tác giả tự trách mình, tự phê phán mình, một cách thể hiện tình cảm rất đặc biệt của nhà thơ với vợ. Nhưng đó lại là một lẽ thường tình trong xã hộiphong kiến trọng nam khinh nữ. Tú Xương dám thừa nhận mình là “quan ăn lương vợ”, dám tự nhận khuyết điểm của mình. Từ đó cho thấy ông là một người có nhân cách đẹp</p> </div> <div id="sub-question-4" class="box-question top20"> <div style="margin-bottom: 10px; clear: both;"> <p> </p> </div> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;"><strong>Câu 4 (trang 30 SGK Ngữ văn 11 tập 1)</strong></p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">Nỗi lòng thương vợ của nhà thơ được thể hiện như thế nào? Qua bài thơ, anh (chị) có nhận xét gì về tâm sự và vẻ đẹp nhân cách của Tú Xương?</p> <p><strong>Hướng dẫn trả lời:</strong></p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;"><em>- Thương vợ</em> dựng lên hai bức chân dung: Bức chân dung hiện thực của bà Tú và bức chân dung tinh thần của Tú Xương. Trong những bài thơ viết về vợ của Tú Xương, dường như bao giờ người ta cũng gặp hai hình ảnh song hành: Bà Tú hiện lên phía trước và ông Tú khuất lấp ở phía sau.</p> <div class="Section1"> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">- Ở bài thơ <em>Thương vợ</em> cũng vậy, ông Tú không xuất hiện trực tiếp nhưng vẫn hiển hiện trong từng câu thơ. Đằng sau cốt cách khôi hài, trào phúng là cả một tấm lòng, không chỉ là thương mà còn là biết ơn đối với người vợ.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">- Yêu thương, quý trọng, tri ân với vợ, đó là những điều làm nên nhân cách của Tú Xương. Ông Tú không dựa vào duyên số để trút bỏ trách nhiệm. Bà Tú lấy ông Tú là do "duyên" nhưng "duyên" một mà "nợ" hai. Tú Xương tự coi mình là cái nợ đời mà bà Tú phải gánh chịu. Vậy là thiệt thòi cho bà Tú, duyên ít mà nợ nhiều. Có lẽ cũng chính bởi điều đó mà ở trong câu thơ cuối, Tú Xương đã tự rủa mát mình: "Có chồng hờ hững cũng như không".</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">- Điều lạ là dù xuất thân Nho học, song Tú Xương không nhìn nhận theo những quan điểm của nhà nho: Quan điểm "trọng nam khinh nữ", "xuất giá tòng phu" (lấy chồng theo chồng), "phu xướng, phụ tuỳ" (chồng nói vợ theo) mà lại rất công bằng. Tú Xương dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám nhìn nhận ra những khuyết thiếu của mình để mà day dứt, đó là một nhân cách đẹp.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;"> </p> </div> <h3 class="Bodytext0" style="text-align: justify;">Luyện tập</h3> <div style="text-align: center; margin-top: 15px; margin-bottom: 15px;"></div> </div> <div id="sub-question-5" class="box-question top20"> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;"><strong>Câu hỏi (trang 30 SGK Ngữ văn 11 tập 1)</strong></p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">Phân tích sự vận dụng sáng tạo hình ảnh, ngôn ngữ văn học dân gian trong bài thơ trên.</p> <p><strong>Hướng dẫn trả lời:</strong></p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;"><em>  Thương vợ </em>là một trong những bài thơ mà Tú Xương vận dụng một cách rất sáng tạo hình ảnh, ngôn ngữ văn học dân gian.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">- Về hình ảnh: Trong ca dao, hình ảnh con cò có khá nhiều ý nghĩa. Có khi nó được dùng để nói về thân phận người phụ nữ lam lũ, vất vả, chịu thương, chịu khó ("Con cò lặn lội bờ sông - Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non"). Có khi lại tượng trưng cho thân phận người lao động nói chung; với nhiều bất trắc, thua thiệt ("Con cò mà đi ăn đêm - Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao"). Như thế, con cò trong ca dao vốn đã gợi nhiều cay đắng, xót xa. Song dường như ứng vào một thân phận cụ thể (như trong bài thơ <em>Thương vợ</em> là nói về bà Tú chẳng hạn) nó lại càng gợi sự xót xa, tội nghiệp nhiều hơn. Như đã phân tích, con cò trong ca dao tội nghiệp trong cái rợn ngợp của không gian còn con cò trong thơ của Tú Xương thì bị bao vây bởi cả không gian lẫn thời gian rợn ngợp, heo hút. Hơn thế nữa, so với từ "con cò" trong ca dao thì từ "thân cò" của Tú Xương mang tính khái quát cao hơn, do vậy mà tình thương yêu của Tú Xương cũng sâu sắc và thấm thía hơn.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;">- Vận dụng từ ngữ: Đáng chú ý nhất là thành ngữ "năm nắng mười mưa" được vận dụng một cách rất sáng tạo. Cụm từ "nắng mưa" chỉ sự vất vả. Các từ "năm", "mười" là số lượng phiếm chỉ, để nói số nhiều, được tách ra rồi kết hợp với "nắng mưa" tạo nên một thành ngữ chéo. Hiệu quả của nó là vừa nói lên sự vất vả, gian lao, vừa thể hiện được đức tính chịu thương, chịu khó, hết lòng vì chồng, vì con của bà Tú.</p> <p class="Bodytext0" style="text-align: justify;"> </p> <h3 class="Bodytext0" style="text-align: justify;">Bố cục</h3> </div> <div id="sub-question-6" class="box-question top20"> <p style="text-align: justify;">- Phần 1 (sáu câu thơ đầu): Hình ảnh bà Tú </p> <p style="text-align: justify;">- Phần 2 (hai câu thơ còn lại): Lời tự trách, tự giễu của nhà thơ.</p> <p style="text-align: justify;"> </p> <h3 style="text-align: justify;">Nội dung chính</h3> </div> <div id="sub-question-7" class="box-question top20"> <div style="margin-bottom: 10px; clear: both;"> <p style="text-align: justify;">- Hình ảnh bà Tú vất vả, tần tảo, giàu đức hi sinh</p> <p style="text-align: justify;">- Tình cảm thương yêu, quý trọng vợ của Tú Xương</p> </div> </div> <div id="end_sub_question_nav"></div> </div>

Xem lời giải bài tập khác cùng bài